ประวัติความเป็นมาของตำบลแม่ปะ

สมัยรัชการที่ ๕ ความเจริญในประเทศไทยยังมีความล่าหลังกว่าประเทศเพื่อนบ้าน อย่างประเทศพม่าที่มีความเจริญมากขึ้นหลังจากที่พม่าได้รับอิสรภาพจากประเทศอังกฤษ ศูนย์กลางของความเจริญในแถบภาคตะวันตกจึงอยู่ที่ประเทศพม่า ทำให้คนไทยมุ่งเป้าที่จะค้าขายและประกอบอาชีพที่เกี่ยวข้องกับประเทศพม่า และ “แม่สอด” ก็เป็นเมืองหนึ่งที่มีแนวเขตติดต่อกับประเทศพม่าและเป็นเมืองหน้าด่าน เเม่สอดนั้นเดิมมีชื่อว่า “เมืองฉอด” เป็นหมู่บ้านเล็กๆ ของชาวกะเหรี่ยงปกาญอ และลาวหลวงพระบาง ด้วยเหตุความเจริญของประเทศพม่าเบื้องต้นจึงทำให้ชาวบ้านที่มีถิ่นฐานเดิมอยู่ตามหัวเมืองต่างๆ และประสบปัญหาภัยแล้ง ทำมาหากินลำบาก จึงพากันอพยพย้ายถิ่นฐานมาตั้งรกรากอยู่ที่หมู่บ้านแห่งนี้ จนชุมชนขยายใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ จนกระทั่งมีการตั้งเป็นอำเภอและเปลี่ยนชื่อเป็นแม่สอดในภายหลัง ด้วยแม่สอดเป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์ ชาวบ้านมีการประกอบอาชีพค้าขายกับพ่อค้าชาวพม่า จึงเกิดมีอาชีพหลายอย่างตามมา เช่น การรับจ้างโดยการใช้แรงงานขนของ การรับจ้างขนสินค้าด้วยเกวียน หรือที่คนท้องถิ่นเรียกว่า “วัวต่าง” เป็นต้น

พื้นที่ตำบลแม่ปะก็เป็นส่วนหนึ่งของเมืองแม่สอดในสมัยนั้น ผู้คนที่มาอาศัยในหมู่บ้านแถบนี้ส่วนใหญ่จึงอพยพมาจากดินแดนทางล้านนา เช่น ลำปาง เชียงใหม่ และมีชาวบ้านที่เป็นคนพื้นที่อยู่บ้าง เช่น คนห้วยส้าน แม่แปบ (ปัจจุบันอยู่ในประเทศพม่า) สันนิษฐานว่ากลุ่มคนที่อพยพมาครั้งแรกน่าจะอพยพมาจากบ้านแม่ปะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง และได้ตั้งถิ่นฐานบริเวณบ้านแม่ปะเหนือ หมู่ที่ ๑ ในปัจจุบัน จึงมีการตั้งชื่อตามถิ่นฐานเดิมที่ย้ายมา ต่อมาได้มีการขยายชุมชนไปตามเส้นทางของสายน้ำลำห้วยจนเกิดเป็นหมู่บ้านอื่นๆ เช่น บ้านแม่ปะกลาง บ้านแม่ปะใต้ เป็นต้น สำหรับชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คนในตำบลแม่ปะนั้นเกี่ยวข้องกับความเป็นแม่สอดอย่างแยกกันไม่ออก มีการไปมาหาสู่ค้าขายกันโดยตลอด และเมื่อมีการประกาศใช้นามสกุลในสมัยรัชกาลที่ 6 ชาวบ้านที่อพยพมาอยู่ตำบลแม่ปะจึงนำเอาชื่อบ้านของตัวเองที่อพยพมาตั้งเป็นนามสกุล จึงทำให้คนตำบลแม่ปะสามารถทราบรากเหง้าของตนเองจากนามสกุลได้ เช่น นามสกุล “ต๊ะทองคำ” ซึ่งมาจากครอบครัวที่ย้ายมาจากอำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง ส่วนนามสกุล “กาสมสัน” ซึ่งเป็นครอบครัวที่ย้ายมาจากบ้านกาดบ้านสัน อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง เป็นต้น
ต่อมาเมื่อมีการปกครองในระบบมณฑล ตำบลแม่ปะจึงขึ้นอยู่กับเทศาภิบาลแม่สอด ขึ้นกับมณฑลนครสวรรค์ ซึ่งมีสมาชิกเทศาภิบาลเป็นคนแม่ปะคนแรก คือ นายฮ้อยมา ยะเขียว หลังจากมีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2476   จึงได้แบ่งเขตการปกครองให้แม่ปะเป็นตำบลแม่ปะ อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก โดยมีกำนันคนแรก คือ นายมูล ธรรมแงะ มีเนื้อที่การปกครองโดยประมาณ 198 ตารางกิโลเมตร มีหมู่บ้านทั้งหมด 4 หมู่ คือ บ้านแม่ปะเก่า หมู่ที่ 1, บ้านแม่ปะสันป่าซาง หมู่ที่ 2, บ้านแม่ปะคำมา หมู่ที่ 3 และบ้านห้วยกะโหลก หมู่ที่ 4
 
และจากหลักฐานทางราชการ พบว่าในปี พ.ศ. 2493 มีการเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลแม่สอด  และเพื่อให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว กระทรวงมหาดไทยจึงมีประกาศตั้งตำบลแม่ปะในท้องที่อำเภอแม่สอด  ตามความจำเป็นแห่งการบริหารงานของเทศบาล ซึ่งประกาศดังกล่าวมีใจความที่เกี่ยวข้องกับตำบลแม่ปะสรุปพอสังเขปได้ว่า เนื่องจากได้มีพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลแม่สอด จังหวัดตาก พ.ศ. 2493 เพื่อลดเขตเทศบาลตำบลแม่สอดให้เล็กลงตามความจำเป็นแห่งการบริหารงานของเทศบาล จึงเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนถึงเขตการปกครองส่วนภูมิภาค เพราะส่วนที่เคยอยู่ในเขตเทศบาลมาแต่เดิม ได้เปลี่ยนสภาพมาเป็นอยู่นอกเขตเทศบาล ฉะนั้น เพื่อให้การดำเนินการปกครองได้เป็นไปตามนัยแห่งพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พุทธศักราช 2457 ข้าหลวงประจำจังหวัดตาก อาศัยความในพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พุทธศักราช 2457 มาตรา 6 , 29 และพระราชบัญญัติว่าด้วยระเบียบราชการบริหารแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2476 มาตรา 20 จึงได้ดำเนินการปรับปรุงเขตการปกครองในท้องที่อำเภอแม่สอดเสียใหม่ โดยรวมเขตหมู่บ้านต่างๆ ที่ได้ถูกเปลี่ยนสภาพมาอยู่นอกเขตเทศบาลนี้ จัดตั้งเป็นตำบลขึ้นใหม่ อีก 2 ตำบล ขนานนามตำบลว่า "ตำบลแม่ปะ" และ"ตำบลท่าสายลวด" ให้ขึ้นอยู่ในความปกครองของอำเภอแม่สอด ซึ่งสมัยนั้นตำบลแม่ปะมีเขตติดต่อดังนี้
• ทิศเหนือ จดเขตตำบลแม่กาษา อำเภอแม่สอด
• ทิศใต้ จดเขตเทศบาลตำบลแม่สอด
• ทิศตะวันออก จดเขตตำบลพะวอ อำเภอแม่สอด
• ทิศตะวันตก จดเขตตำบลแม่ตาว ตำบลท่าสายลวด อำเภอแม่สอด และแม่น้ำเมย เขตประเทศพะม่า (ภาษาในขณะนั้น)
แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 6 หมู่บ้าน คือ
• หมู่ที่ 1 บ้านแม่ปะเก่า
• หมู่ที่ 2 บ้านแม่ปะสันป่าซาง
• หมู่ที่ 3 บ้านแม่ปะคำมา
• หมู่ที่ 4 บ้านห้วยกะโหลก
• หมู่ที่ 5 บ้านปากห้วยแม่สอด
• หมู่ที่ 6 บ้านห้วยหินฝน"
ต่อมาในปี พ.ศ. 2516 มีการประกาศจัดตั้งสภาตำบล  จึงได้มีการจัดตั้งตำบลแม่ปะเป็นสภาตำบลแม่ปะ และในปี พ.ศ. 2539 สภาตำบลแม่ปะ อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ได้เปลี่ยนเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะ   และมีผลตั้งแต่วันที่ 29 มีนาคม พ.ศ. 2539 เป็นต้นมา

 

ปัจจุบันปี พ.ศ.2561 ตำบลแม่ปะ มีพื้นที่ 198.325 ตารางกิโลเมตร มีอานาเขตติดต่อกับตำบลข้างเคียงดังนี้

• ทิศเหนือ จดเขตตำบลแม่กาษา อำเภอแม่สอด

• ทิศใต้ จดเขตเทศบาลตำบลแม่สอด

• ทิศตะวันออก จดเขตตำบลพะวอ ตำบลพระธาตุผาแดง อำเภอแม่สอด

• ทิศตะวันตก จดเขตตำบลท่าสายลวด อำเภอแม่สอด และแม่น้ำเมย เขตประเทศสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา

มีการเพิ่มเขตการปกครองเป็น 11 หมู่บ้านและได้มีการแก้ไขชื่อหมู่บ้านดังนี้

• หมู่ที่ 1 บ้านแม่ปะเหนือ

• หมู่ที่ 2 บ้านแม่ปะกลาง

• หมู่ที่ 3 บ้านแม่ปะใต้

• หมู่ที่ 4 บ้านห้วยกะโหลก

• หมู่ที่ 5 บ้านปากห้วยแม่ปะ

• หมู่ที่ 6 บ้านห้วยหินฝน

• หมู่ที่ 7 บ้านหนองบัว

• หมู่ที่ 8 บ้านแม่ปะบ้านสัน

• หมู่ที่ 9 บ้านพระธาตุ

• หมู่ที่ 10 บ้านรวมใจพัฒนา

• หมู่ที่ 11 บ้านหนองบัวคำ


องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะ 686 หมู่ 10 ตำบลแม่ปะ อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก 631110

โทรศัพท์ : 055 533 126 Email : maepalocal@gmail.com | www.maepalocal.com | Facebook : www.facebook.com/pages/องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะ